Fazy alkoholizmu – cztery etapy nałogu

Alkoholizm to choroba. Tak się ją diagnozuje i tak kwalifikuje medycznie, choć wiele osób wciąż postrzega nałogowe picie w kategoriach wyboru. Choroba alkoholowa - postępująca, z czasem niosąca coraz większe spustoszenie w organizmie, jak i życiu – w rezultacie jest chorobą śmiertelną.

Mimo, że znana jest od wielu lat, badana nieustannie. Naukowcy wciąż poszukują najskuteczniejszych metod leczenia. Badają także przebieg i etapy choroby. Sposoby pomocy przekazują następnie do szkół uczących terapeutów uzależnień. A ci wdrażają ją podczas spotkań z potencjalnymi pacjentami. Terapia alkoholowa m.in. rozpoznaje i klasyfikuje fazę - stadium choroby. Dlatego też niezbędne jest dokonanie odpowiedniej diagnostyki podczas pierwszych spotkań.

Fazy alkoholizmu – klasyfikacja

Osoby uzależnione często zadają sobie pytanie – Czy jestem uzależniony? Czy to jeszcze nic groźnego? Poniżej podstawiamy szczegółową charakterystykę poszczególnych etapów choroby. Podział stadiów alkoholizmu, który obecnie funkcjonuje został zdefiniowany przez Elvina M. Jellinka i opublikowany w roku 1960. Wyróżnił on cztery stadia:

Pierwsza faza uzależnienia od alkoholu

1. Faza wstępna (prealkoholowa)

Na tym etapie sięganie po alkohol nie różni się mocno od społecznie przyjętej normy. W związku z tym rozpoznanie choroby może być trudne nawet dla osób bliskich. Jednak gdy zaczynają pojawiać się symptomy pewnej fascynacji alkoholem, widzimy zwiększoną pewność siebie. Używka zaczyna być traktowana jak ucieczka, sposób na zrelaksowanie się, rozluźnienie. Z czasem picia, wzrasta tolerancja na alkohol, zatem do organizmu przyjmowane są coraz większe dawki. Podczas tej początkowej fazy, problem może być praktycznie niedostrzegalny, trwać może ona przez miesiące, a nawet lata, zanim ulegnie pogłębieniu.

2. Faza ostrzegawcza (zwiastunowa)

Podczas tej fazy alkoholizmu, osoba uzależniona zaczyna aktywnie szukać okazji do sięgnięcia po trunek. W tym celu inicjuje spotkania – pojawia się coraz większe skoncentrowanie na piciu. Pije więcej, niż ludzie z otoczenia. Zdarza się, że zaczyna robić to samotnie, w ukryciu. Z czasem może nawet samoistnie zauważać zachodzące zmiany. Próbuje jednak jeszcze szukać wytłumaczenia na taki stan rzeczy oraz unikać podejmowania tematu. Kace stają się coraz mniej znośne, a w pamięci pojawiają się luki (palimpsesty alkoholowe). Uzależniony zaczyna „naginać” rzeczywistość.

Faza zwiastunowa

3. Faza krytyczna (ostra)

Uzależniony przestaje mieć kontrolę nad spożywaniem alkoholu, coraz bardziej zaniedbuje podstawowe role społeczne, domowe jak i zawodowe. Na dalszy plan schodzą także pasje i zainteresowania. W tej fazie ciężko nie dostrzec problemu, nadużywanie alkoholu zaczyna być odczuwalne przez otoczenie, a dni, w których uzależniony trzeźwieje zaczynają być coraz rzadszym zjawiskiem.

Oprócz szukania usprawiedliwień, pojawiają się także wyrzuty sumienia z powodu zaniedbywania relacji z rodziną i przyjaciółmi, przeplatane nawet agresją, a także próbami obarczania innych winą. Zaczyna się użalanie nad sobą, wystąpić mogą nawet próby samobójcze. Ilość przyjmowanego alkoholu trwale się zwiększa, a dzień rozpoczynany jest od tzw. klina i często kontynuowany tym tokiem przez resztę dnia, a nawet przez kolejne następujące. Podczas tego etapu uzależniony może zacząć komunikować potrzebę pomocy, próbować uzyskać kontrolę, wyznaczać dni abstynencji.

Ostatnia faza - chroniczna w chorobie alkoholowej

4. Faza chroniczna

Podczas fazy chronicznej rozpoznać można wszystkie objawy uzależnienia. Konflikty z otoczeniem narastają, dochodzi do utraty pracy, a czasem i relacji z najbliższymi. Ciągi alkoholowe trwające kilka, a nawet kilkanaście dni stają się normą, a występujące okresy abstynencji, skutkują powikłaniami, pojawiają się np.: drgawki, wymioty, uczucie napięcia, skoki ciśnienia, nadwrażliwość na bodźce – są to objawy tzw. zespołu abstynencyjnego. Ponadto występują powikłania psychiczne (obniżony nastrój, depresja, zaburzenia pamięci i koncentracji) oraz uszkodzenia narządów (np. marskość i niewydolność wątroby). Na tym etapie istnieje duże ryzyko śmierci.

Inne uzależnienia – alkoholik czy narkoman?

Niezależnie od fazy alkoholik często decyzje się na także na wspomaganie swoich stanów upojenia - w celu wytrzeźwienia lub ich pogłębienia - innymi substancjami. Mogą to być zarówno narkotyki, jak i leki czy dopalacze. Te dodatkowe substancje zmieniające świadomość, choć na początku bywają niejako zażywane przy okazji czy wręcz „niezauważalnie”, z czasem mogą stać się dominującym środkiem. Przy czym warto mieć na uwadze, że uzależnienie narkotykowe bywa silniejsze i trudniejsze do leczenia. Więc zanim sięgnie się po kolejne „znieczulacze” warto sięgnąć po pomoc terapeuty uzależnień.

Fazy alkoholizmu według WHO

Inny podział dokonany przez Komitet Ekspertów dla Spraw Alkoholizmu Światowej Organizacji Zdrowia proponuje trzy stadia: Epizodyczne picie nadmierne, Nawykowe picie nadmierne. Nałóg alkoholowy. Są one w zasadzie tożsame z wyżej wymienionymi. Dodano jednakże czwartą grupę dotyczącą picia powiązanego z zaburzeniami i chorobami psychicznymi. W leczenie osób z obszaru takiego problematyki włącza się wówczas także psychiatra.

Leczenie alkoholizmu

Jeśli jesteś czynnie uzależniony, to może ten tekst pomoże rozpoznać Ci, w której fazie jesteś. Przedstawione fazy alkoholizmu są jedynie schematem rozwoju choroby, mogą one się nieznacznie różnić w indywidualnych przypadkach. Na każdym etapie wyjście z nałogu jest możliwe, należy jednak jak najszybciej podjąć leczenie alkoholowe, najlepiej z profesjonalną pomocą ośrodka terapii uzależnień, takiego jak np. Od-Nowa.

Jeśli ktoś z Twoich bliskich ma problem z uzależnieniem od alkoholu pomóż mu, dowiedz się jak rozmawiać z alkoholikiem. Na pragnących zmian czeka profesjonalna pomoc. Zadzwoń: +48 503 90 90 93